Spis numerów gazety - Stopka redakcyjna
Strona główna
Ostatnio dodane Gościniec Żyrzyński nr II/2004
11.12.2014
Uchwały Rady Gminy Żyrzyn przyjęte na sesji 9 grudnia 2014 r.
10.12.2014
Przetarg nieograniczony na dowożenie uczniów do i ze szkół na terenie Gminy Żyrzyn w roku 2015
9.12.2014
Przetarg nieograniczony na odbiór i transport odpadów komunalnych pochodzących z nieruchomości zamieszkałych i nieruchomości na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, położonych na terenie Gminy Żyrzyn
30.11.2014
Wyniki wyborów samorządowych w Gminie Żyrzyn

Spis treści | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9

Historia wsi Kośmin

Tereny większych rzek przyciągały osadników, którzy dostrzegali walory rolnicze i strategiczne. Jednym z pierwszych był osadnik o imieniu Kuźma, od którego prawdopodobnie pochodzi nazwa wsi Kuźmin. Z czasem przechodzi w nazwę Kośmin. Obecnie miejscowość pretenduje do najstarszych wsi Gminy Żyrzyn, do której przyłączono ją w 1867 roku.

W XII wieku osada należała do Ziemi Stężyckiej i podlegała Zakonowi Benedyktów w Sieciechowie wraz z terenami Ziemi Lubelskiej z nadania księcia Henryka Sandomierskiego. Tym sposobem książę zagospodarowywał słabo rozwinięte ziemie lubelszczyzny. Biskup Bodzanty w 1359 r. zwolnił mieszkańców od dziesięciny kościelnej na 30 lat, przyciągając masową migrację ludności.

XV wiek był okresem kiedy Kośmin stał się wsią szlachty zagrodowej i należał do parafii Gołąb do 1942 roku.


Kośmin - Stawy Neptuna

Wieś położona jest w pradolinie Wieprza, otaczająca ziemię od strony zachodniej i północnej przy trasie Warszawa - Lublin. Strona południowa graniczy z najmłodszą wsią gminy - Cezarynem, będącym niegdyś awulsem Kośmina tzw. małym folwarkiem i powstałym w wyniku parcelacji części majątku pod koniec XIX wieku.

Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego tak przedstawia dzieje wsi: "Kośmin zostawał długo w ręku Scypionów, następnie przeszedł do Miastkowskich, z kolei do Kamienickich a w roku 1879 nabył te dobra p. Lingenau. Miastkowscy pozostawili tu most łukowy na Wieprzu przy szosie, w 1856 roku zniesiony i zwykłym na palach zastąpiony. Wieś składa się z 26 gospodarzy, posiadających po 15 mórg ziemi prócz serwitutów. We wsi mieszka też trzech szlachty, którzy mają po włóce ziemi, od dawna im nadanej za wojenne zasługi. Lud niezamożny trudni się uprawą cebuli."


Dworek właścicieli majątku. Obecnie szkoła podstawowa

Przełom XIX i XX wieku przyniósł nowych właścicieli - rodzinę Kossaków. Właśnie tu w 1890 roku przyszła na świat Zofia Kossak Szatkowska primo voto Szczucka - jedna z najwybitniejszych polskich pisarek. W Kośminie nad Wieprzem spędziła swe dzieciństwo i przeżyła tragiczną śmierć brata Witolda. Wspomnienia z tego okresu opisała w swym udanym debiucie literackim "Pożoga". Kolejne utwory, wnuczki Juliusza i siostrzenicy Wojciecha Kossaka - wybitnych malarzy, przyniosły jej światowy rozgłos i znaczące nagrody. Jej trylogia "Krzyżowcy", "Król trędowaty", "Bez oręża", tłumaczona była na 16 języków. Prócz powieści historycznych pisała o swym ukochanym Śląsku w książkach "Nieznany kraj", "Wielcy i mali". Pisywała również książki dla dzieci. Była wielką patriotką. Zaangażowała się w pracę konspiracyjną, redagowała podziemną prasę. W sierpniu 1942 roku opublikowała słynny protest przeciwko milczeniu całego świata wobec bezmiaru zbrodni dokonywanej na narodzie żydowskim, w którym pisała min.: "...Tego milczenia dłużej tolerować nie można. Jakiekolwiek są jego pobudki jest ono nikczemne. Kto milczy w obliczu mordu staje się wspólnikiem mordercy. Kto nie potępia ten przyzwala. (...) Zbieramy, przeto głos my - katolicy Polscy.(...) Protestu tego domaga się od nas Bóg - Bóg, który nie pozwolił zabijać. Domaga się sumienie chrześcijańskie. Każda istota, zwąca się człowiekiem, ma prawo do miłości bliźniego. Krew bezbronnych woła o pomstę do nieba. Kto z nami tego protestu nie popiera nie jest katolikiem.(...) Protestujemy równocześnie jako Polacy. Nie wierzymy, by Polska odnieść mogła korzyść z okrucieństw niemieckich.(...) Kto tego nie rozumie, kto dumną, wolną przyszłość Polski śmiałby łączyć z nikczemną radością z nieszczęścia bliźniego, nie jest przeto ani katolikiem, ani Polakiem". Założyła Radę Pomocy Żydom "Żegota" w 1942 r. Za tego rodzaju działalność odznaczono ją medalem Sprawiedliwy wśród narodów świata i tablicą pamiątkową w Jerozolimie.

Przeżyła Oświęcim, a potem Pawiak, gdzie skazana została na śmierć. Uwolniona w lipcu 1944r. dzięki staraniom władz podziemia, wzięła udział w Powstaniu Warszawskim. W 1941 roku w okupowanej Warszawie Zofia Kossak opublikowała "Dekalog Polaka", którego słowa są nadal aktualne:

"Jam jest Polska, Ojczyzna twoja, ziemia Ojców, z której wzrosłeś. Wszystko, czymś jest, po Bogu mnie zawdzięczasz.

  1. Nie będziesz miał ukochania ziemskiego nade mnie.
  2. Nie będziesz wzywał imienia Polski dla własnej chwały, kariery albo nagrody.
  3. Pamiętaj, abyś Polsce oddał bez wahania majątek, szczęście osobistei życie.
  4. Czcij Polskę, Ojczyznę twoją, jak matkę rodzoną.
  5. Z wrogami Polski walcz wytrwale do ostatniego tchu, do ostatniej kropli krwi w żyłach twoich.
  6. Walcz z własnym wygodnictwem i tchórzostwem.
  7. Bądź bez litości dla zdrajców imienia polskiego.
  8. Zawsze i wszędzie śmiało stwierdzaj, że jesteś Polakiem.
  9. Nie dopuść, by wątpiono w Polskę.
  10. Nie pozwól, by ubliżono Polsce, poniżając Jej wielkość i Jej zasługi, Jej dorobek i Majestat. Będziesz Ją miłował więcej niż siebie samego".

Jej imię uczczono 1994 roku, wmurowując tablicę pamiątkową w budynku Szkoły Podstawowej w Kośminie, będącej niegdyś jej domem rodzinnym.


Tablica pamiątkowa w Szkole Podstawowej w Kośminie

Po jedenastu latach Kossakowie opuszczają Kośmin w 1909 roku i wyjeżdżają na Wołyń. Ślady niezwykłej rodziny prowadzące w nasze strony były często odświeżane. Do dnia dzisiejszego sympatycy rodziny zjeżdżają się z różnych stron Polski i świata w Kośminie, który stał się jednym z miejsc na szlaku Kossaków.

R.E.

Menu główne
Obchody
150. rocznicy
Bitwy pod Żyrzynem
Informacje dotyczące budowy drogi ekspresowej S17 Garwolin-Kurów
Odpady komunalne w Gminie Żyrzyn
Informacje o projekcie "Gmina Żyrzyn - gminą równego dostępu do Internetu"
Wzory deklaracji i informacji podatkowych

Publikacja "Skarby Przyrody Powiatu Puławskiego"





Album
"Gmina Żyrzyn
tu warto być"
(format pdf - 12MB)

Spis treści | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9

Gmina - Urząd - Rada - Wydarzenia - Ogłoszenia - Przetargi - Galerie - Gazeta - Polecane - OPS - Wybory 2014