Niedziela Palmowa

Zwana też Kwietną lub Wierzbną, jest wstępem do Wielkiego Tygodnia, a została ustanowiona na pamiątkę przybycia Chrystusa do Jerozolimy. Wprowadza ludzi w atmosferę wydarzeń bezpośrednio poprzedzających śmierć i Zmartwychwstanie Chrystusa. Tego dnia wierni uczestniczą we mszy, podczas której ksiądz święci palmy symbol odradzającego się życia. W tym dniu nabożeństwo ma trzy wyraźnie części: poświęcenie palm, uroczysta procesja i mszę świętą, podczas której jest czytana Męka Pańska.

W tym roku Niedziela Palmowa przypadła na 9 kwietnia. Pogoda była znakomita. Było ciepło, a słońce przebijało się pomiędzy chmurami. Licznie przybyli na procesję wierni przynieśli wiele wspaniale wykonanych palm. Te mniejsze niosły dzieci, większe młodzież. Nie brakło też palm niesionych przez dorosłych.

W kościele katolickim wierzba uważana jest za symbol zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy. Z jej gałęzi tradycyjnie przygotowuje się palmy wielkanocne. Gałęzie wierzby ścinano już w Środę Popielcową i wstawiano do naczynia z wodą, by zazieleniły się na Kwietną Niedzielę. Dołączano też inne rośliny: bukszpan, barwinek, borówkę, cis, widłak.

Dzisiaj palmy kupuje się u ulicznych sprzedawców, czasem w ostatniej chwili przed nabożeństwem. Najczęściej wybierane są wierzbowe gałązki ozdobione baziami i bukszpanem albo znane już w całym kraju palemki "wileńskie" misternie uplecione z suszonych kwiatów, mchów i traw.

Z palmami wielkanocnymi wiąże się wiele ludowych zwyczajów i wierzeń. Palma wielkanocna miała chronić ludzi, zwierzęta, domy i pola przed czarami, ogniem i wszelkim złem tego i tamtego świata. Od dawna istniał zwyczaj połykania bazi, aby nie cierpieć na ból głowy i gardła, a sproszkowane "bagniątka" dodawano do leczniczych naparów, uzdrawiających zarówno ludzi jak i zwierzęta. Bazie oberwane z poświęconej palmy mieszano z ziarnem siewnym, które podkładano pod pierwszą zaorana skibę. Jeszcze dzisiaj można zobaczyć krzyżyki z palmowych gałązek wetknięte w pola, by broniły zasiewów przed burzami i gradobiciem. Poświęcone palmy wystawione podczas burzy w oknie chronią dom przed piorunem.

Po powrocie z nabożeństwa chłostano się poświęconą palmą, wołając przy tym:

Nie ja biję palma bije.
Wierzba bije, nie zabije.
Za tydzień Wielki Dzień.
Za sześć noc Wielkanoc.

A.K.